Οι σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ εισέρχονται σε μια από τις πιο επικίνδυνες φάσεις των τελευταίων ετών, καθώς η λεκτική αντιπαράθεση μεταξύ του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκτά πλέον σαφή γεωπολιτικά χαρακτηριστικά και δεν περιορίζεται σε μια ακόμη διπλωματική διαφωνία.
Η δημόσια τοποθέτηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού ότι η κυβέρνησή του αντιμετωπίζει «με απόλυτη σοβαρότητα» τις επανειλημμένες δηλώσεις του Τούρκου Προέδρου αποτελεί σαφές μήνυμα ότι η Ιερουσαλήμ θεωρεί πλέον την Άγκυρα όχι απλώς έναν επικριτή της πολιτικής της στη Γάζα, αλλά έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει άμεσα την περιφερειακή ασφάλεια.
«Όταν κάποιος δηλώνει ότι θέλει να σε καταστρέψει, οφείλεις να τον παίρνεις στα σοβαρά», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Νετανιάχου, παραπέμποντας στα ιστορικά βιώματα του εβραϊκού λαού και ανεβάζοντας αισθητά το επίπεδο της αντιπαράθεσης.
Η Γάζα άλλαξε τις ισορροπίες
Η πολεμική σύγκρουση στη Γάζα επιδείνωσε δραματικά τις ήδη εύθραυστες σχέσεις των δύο χωρών. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο έντονους επικριτές της κυβέρνησης Νετανιάχου, κατηγορώντας το Ισραήλ για γενοκτονία, στηρίζοντας ανοιχτά τις αποφάσεις του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και ζητώντας ακόμη και διεθνή παρέμβαση κατά του εβραϊκού κράτους.
Στο Ισραήλ, οι δηλώσεις αυτές δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως απλή πολιτική ρητορική. Θεωρούν ότι αποτελούν μέρος μιας στρατηγικής της Τουρκίας να αναδειχθεί σε ηγετική δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου, αξιοποιώντας το Παλαιστινιακό για να ενισχύσει την επιρροή της στη Μέση Ανατολή.
Το μήνυμα προς τον Τραμπ
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η απόφαση της κυβέρνησης Νετανιάχου να ενημερώσει προσωπικά τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για τις δηλώσεις του Ερντογάν.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Οι πληροφορίες ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει την επανέναρξη μεγάλων εξοπλιστικών προγραμμάτων προς την Τουρκία, ακόμη και με την προμήθεια μαχητικών F-35 και σύγχρονων αεροπορικών κινητήρων, προκαλούν έντονη ανησυχία στο Ισραήλ.
Η ισραηλινή κυβέρνηση επιδιώκει να υπενθυμίσει στην Ουάσιγκτον ότι μια στρατιωτικά ισχυρότερη Τουρκία, η οποία ταυτόχρονα υιοθετεί ολοένα και πιο επιθετική ρητορική απέναντι στο Ισραήλ, ενδέχεται να μεταβάλει τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μια σύγκρουση με ευρύτερες προεκτάσεις
Πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση δεν βρίσκεται μόνο η κρίση στη Γάζα. Διακυβεύονται η επιρροή στη Μέση Ανατολή, ο έλεγχος των ενεργειακών διαδρομών της Ανατολικής Μεσογείου, οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και ο ρόλος του ΝΑΤΟ σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Η Τουρκία επιχειρεί να εμφανιστεί ως ηγετική δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου, ενώ το Ισραήλ προσπαθεί να διατηρήσει το στρατηγικό του πλεονέκτημα και να αποτρέψει οποιαδήποτε ανατροπή της ισορροπίας ισχύος στην περιοχή.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται ιδιαίτερα κρίσιμο. Η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στις δύο χώρες, οι αποφάσεις για τα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα και η πορεία του πολέμου στη Γάζα θα καθορίσουν εάν η σημερινή λεκτική σύγκρουση θα παραμείνει στο διπλωματικό επίπεδο ή θα εξελιχθεί σε μια ακόμη σοβαρή εστία έντασης σε μια ήδη εξαιρετικά εύφλεκτη περιοχή.