Τριάντα χρόνια πέρασαν από εκείνο το μεσημέρι της 14ης Αυγούστου 1996, όταν ο 26χρονος Σολωμός Σολωμού έπεσε νεκρός στη νεκρή ζώνη της Δερύνειας. Τριάντα χρόνια από τη στιγμή που οι κάμερες κατέγραψαν τη δολοφονία ενός άοπλου νέου, μπροστά στα μάτια του κόσμου.
Ο Σολωμός, πρόσφυγας από την Αμμόχωστο και δεύτερος ξάδελφος του Τάσου Ισαάκ, βρέθηκε στη Δερύνεια την ημέρα της κηδείας του Ισαάκ, ο οποίος είχε δολοφονηθεί μόλις τρεις ημέρες νωρίτερα.
Και τότε συνέβη το αδιανόητο.
Ο Σολωμός προχώρησε προς τον ιστό της τουρκικής σημαίας, μέσα στη νεκρή ζώνη. Με ένα τσιγάρο στο στόμα, άρχισε να ανεβαίνει. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, πυροβολήθηκε και έπεσε νεκρός.
Η εικόνα του νέου που ανεβαίνει στον ιστό και στη συνέχεια σωριάζεται στο έδαφος έμεινε χαραγμένη στη συλλογική μνήμη της Κύπρου.
Τριάντα χρόνια μετά, η δικαιοσύνη ακόμη αγνοείται
Η υπόθεση δεν έμεινε χωρίς στοιχεία. Οι δολοφονίες καταγράφηκαν από κάμερες και φωτογράφους, ενώ οι κυπριακές αρχές εξέδωσαν διεθνή εντάλματα σύλληψης.
Για τον Σολωμό Σολωμού διεθνές ένταλμα εκδόθηκε και εναντίον του Κενάν Ακίν, ο οποίος συνδέθηκε με τη δολοφονία. Ωστόσο, τρεις δεκαετίες μετά, οι υπεύθυνοι δεν οδηγήθηκαν ενώπιον της δικαιοσύνης.
Το 2008, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδίκασε την Τουρκία για τις δολοφονίες Ισαάκ και Σολωμού, διαπιστώνοντας παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή και επισημαίνοντας την αποτυχία αποτελεσματικής διερεύνησης και τιμωρίας των υπευθύνων.
Δεν ήταν μόνο δύο δολοφονίες. Ήταν δύο μηνύματα
Ο Τάσος Ισαάκ και ο Σολωμός Σολωμού δεν είναι απλώς δύο ονόματα σε ένα ημερολόγιο επετείων.
Είναι δύο νέοι άνθρωποι που έγιναν σύμβολα μιας Κύπρου που αρνήθηκε να συμβιβαστεί με την κατοχή.
Ο ένας έπεσε νεκρός από τον ξυλοδαρμό στη νεκρή ζώνη. Ο άλλος από σφαίρες, μπροστά στις κάμερες.
Και οι δύο δολοφονίες συνέβησαν σε μια Κύπρο που, 32 χρόνια μετά την εισβολή, εξακολουθούσε να ζει υπό κατοχή.
Σήμερα, 30 χρόνια αργότερα, η κατοχή συνεχίζεται.
Η μνήμη δεν είναι τελετουργία
Η μνήμη του Σολωμού δεν μπορεί να περιορίζεται σε στεφάνια, επετείους και λίγα λεπτά σιωπής.
Η μνήμη έχει νόημα μόνο όταν μετατρέπεται σε ευθύνη.
Ευθύνη να μην ξεχάσουμε την Αμμόχωστο. Να μην ξεχάσουμε τους πρόσφυγες. Να μην ξεχάσουμε τους αγνοουμένους. Να μην ξεχάσουμε τους νεκρούς.
Και κυρίως, να μην αποδεχθούμε ως «κανονικότητα» μια κατοχή που συνεχίζεται για περισσότερες από πέντε δεκαετίες.
Τριάντα χρόνια μετά, ο Σολωμός Σολωμού παραμένει εκεί, στη Δερύνεια.
Όχι ως μια φωτογραφία του παρελθόντος.
Αλλά ως ένα ερώτημα προς το παρόν:
Πόσα χρόνια ακόμη θα περιμένουμε για δικαιοσύνη;
Και ως μια υπενθύμιση προς όλους μας:
Η ιστορία δεν τελειώνει όταν σταματούν οι πυροβολισμοί. Τελειώνει μόνο όταν αποκαθίσταται η δικαιοσύνη.