Η πρωινή προσευχή και το μάθημα των Θρησκευτικών επιστρέφουν στο προσκήνιο με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, καθώς το Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να βάλει σαφείς κανόνες σε ένα ζήτημα που αγγίζει ταυτόχρονα την παράδοση, την παιδεία, την πολιτιστική ταυτότητα αλλά και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα.
Σύμφωνα με τις οδηγίες που έχουν δοθεί, οι εκπαιδευτικοί μεριμνούν για την πρωινή προσευχή πριν από την έναρξη των μαθημάτων. Για τα παιδιά που δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι προβλέπεται η δυνατότητα να προσεύχονται σιωπηλά στον δικό τους Θεό.
Η πρόνοια αυτή επιχειρεί να συνδυάσει δύο στοιχεία που συχνά παρουσιάζονται ως αντίθετα: τη διατήρηση μιας μακρόχρονης εκπαιδευτικής και πολιτιστικής παράδοσης και τον σεβασμό της θρησκευτικής ελευθερίας κάθε παιδιού.
Τα Θρησκευτικά δεν είναι μάθημα δεύτερης κατηγορίας
Το Υπουργείο ξεκαθαρίζει παράλληλα ότι τα Θρησκευτικά δεν πρέπει να υποβαθμίζονται ούτε να αντικαθίστανται από άλλα μαθήματα.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το μάθημα δεν αφορά μόνο τη μετάδοση θρησκευτικών γνώσεων. Σύμφωνα με το πλαίσιο που παρουσιάζεται, στόχος είναι οι μαθητές να γνωρίζουν τη θρησκευτική παράδοση του τόπου τους, αλλά ταυτόχρονα να καλλιεργούν τον αλληλοσεβασμό, τη συνεργασία και την αποδοχή της διαφορετικότητας.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ζητούμενο σήμερα.
Σε μια κοινωνία που γίνεται ολοένα πιο πολυπολιτισμική, η γνώση της δικής μας παράδοσης δεν θα πρέπει να σημαίνει απόρριψη του άλλου. Αντίθετα, η ουσιαστική γνώση της ταυτότητας μπορεί να λειτουργήσει ως βάση για διάλογο και συνύπαρξη.
Τι ισχύει για τους μαθητές άλλων θρησκειών
Οι μη Ορθόδοξοι μαθητές μπορούν, σύμφωνα με τις οδηγίες, να απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών κατόπιν γραπτού αιτήματος των γονέων ή κηδεμόνων τους.
Σε περίπτωση έγκρισης, το παιδί δεν παραμένει απλώς εκτός μαθησιακής διαδικασίας, αλλά εντάσσεται σε άλλο τμήμα ή σε κατάλληλη εκπαιδευτική δραστηριότητα. Η απαλλαγή δεν χρειάζεται να ανανεώνεται κάθε σχολική χρονιά, ενώ σε περίπτωση αλλαγής σχολείου απαιτείται νέο αίτημα.
Παράδοση χωρίς αποκλεισμούς
Το πραγματικό στοίχημα, επομένως, δεν είναι αν θα υπάρχει προσευχή στα σχολεία ή αν θα διδάσκονται Θρησκευτικά.
Το πραγματικό στοίχημα είναι πώς θα γίνονται αυτά.
Η Ορθόδοξη παράδοση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας της Κύπρου. Αυτό, όμως, δεν χρειάζεται να μετατρέπεται σε αντιπαράθεση με όσους έχουν διαφορετική θρησκευτική πίστη.
Ένα σύγχρονο σχολείο μπορεί να κρατά ζωντανή την παράδοσή του και ταυτόχρονα να μαθαίνει στα παιδιά του να σέβονται τον διαφορετικό.
Γιατί η παιδεία δεν είναι μόνο γνώσεις.
Είναι ταυτότητα, μνήμη, αξίες και κυρίως η ικανότητα να συνυπάρχουμε.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μάθημα που μπορεί να δώσει σήμερα το σχολείο.