Γράφει η Λουκία Πική.
Θεατρολόγος/Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού
Η ανθρωπότητα έχει γνωρίσει πολλές επαναστάσεις. Τη βιομηχανική επανάσταση, που αντικατέστησε τη μυϊκή δύναμη με τις μηχανές. Την ψηφιακή επανάσταση, που μετέφερε τη γνώση σε οθόνες και δίκτυα. Σήμερα, όμως, βιώνουμε κάτι ακόμη πιο βαθύ: την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης (Artificial Intelligence – AI), η οποία δεν απειλεί να αντικαταστήσει μόνο τα χέρια του ανθρώπου, αλλά και μέρος της σκέψης του.
Το ερώτημα που μέχρι πριν λίγα χρόνια ανήκε στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας έχει πλέον περάσει στην καθημερινότητα:
Θα αντικαταστήσουν οι μηχανές τους ανθρώπους στην εργασία;
Η απάντηση δεν είναι ούτε απόλυτα καταφατική ούτε καθησυχαστικά αρνητική. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και πολύ πιο ενδιαφέρουσα.
Η μεγαλύτερη αλλαγή από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μεταμορφώνει ήδη την αγορά εργασίας με ταχύτερους ρυθμούς από οποιαδήποτε άλλη τεχνολογική εξέλιξη των τελευταίων 100 χρόνων.
Αλγόριθμοι γράφουν κείμενα, αναλύουν δεδομένα, δημιουργούν εικόνες, διαγιγνώσκουν ασθένειες, εκτελούν νομικές έρευνες και απαντούν σε ερωτήματα πελατών μέσα σε δευτερόλεπτα.
Εργασίες που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν ώρες ανθρώπινης εργασίας ολοκληρώνονται πλέον σε λίγα λεπτά.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι εργαζόμενοι θα εξαφανιστούν. Σημαίνει όμως ότι ο τρόπος με τον οποίο εργαζόμαστε αλλάζει ριζικά.
Τα επαγγέλματα που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της αλλαγής
Οι εργασίες που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενες διαδικασίες και τυποποιημένες αποφάσεις θεωρούνται οι πιο ευάλωτες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
Υπάλληλοι καταχώρισης δεδομένων
Τηλεφωνικά κέντρα εξυπηρέτησης πελατών
Βασικές λογιστικές υπηρεσίες
Γραμματειακή υποστήριξη
Μεταφράσεις απλού περιεχομένου
Επαναλαμβανόμενες διοικητικές εργασίες
Βασική παραγωγή περιεχομένου
Η αυτοματοποίηση ήδη αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας τραπεζών, ασφαλιστικών εταιρειών, δημόσιων υπηρεσιών και μεγάλων επιχειρήσεων.
Ωστόσο, οι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικαθιστά ολόκληρα επαγγέλματα. Αντικαθιστά κυρίως συγκεκριμένα καθήκοντα μέσα σε αυτά.
Οι νέοι «χρυσοί» επαγγελματίες της επόμενης δεκαετίας
Κάθε τεχνολογική επανάσταση καταστρέφει κάποιες θέσεις εργασίας, αλλά δημιουργεί νέες.
Η εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης αναμένεται να γεννήσει επαγγέλματα που μέχρι σήμερα είτε δεν υπήρχαν είτε βρίσκονταν σε εμβρυακό στάδιο.
Μεταξύ αυτών:
Ειδικοί Τεχνητής Νοημοσύνης
Επαγγελματίες που σχεδιάζουν, εκπαιδεύουν και βελτιώνουν συστήματα AI.
Μηχανικοί Δεδομένων (Data Engineers)
Οι άνθρωποι που διαχειρίζονται και οργανώνουν τις τεράστιες ποσότητες δεδομένων που τροφοδοτούν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.
Ειδικοί Κυβερνοασφάλειας
Όσο περισσότερες λειτουργίες μεταφέρονται στον ψηφιακό κόσμο, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη προστασίας τους.
AI Prompt Engineers
Νέα ειδικότητα που ασχολείται με τη βέλτιστη επικοινωνία μεταξύ ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης.
Ηθικοί Σύμβουλοι Τεχνητής Νοημοσύνης
Επαγγελματίες που διασφαλίζουν ότι τα συστήματα λειτουργούν με διαφάνεια, δικαιοσύνη και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ψηφιακοί Ψυχολόγοι και Σύμβουλοι Ευημερίας
Καθώς η τεχνολογία κυριαρχεί στην καθημερινότητα, αυξάνεται η ανάγκη διατήρησης της ψυχικής ισορροπίας των ανθρώπων.
Τα επαγγέλματα που δύσκολα θα αντικατασταθούν
Παρά τη ραγδαία πρόοδο των αλγορίθμων, υπάρχουν τομείς όπου ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει αναντικατάστατος.
Επαγγέλματα που απαιτούν:ενσυναίσθηση,δημιουργικότητα,ηθική κρίση,συναισθηματική νοημοσύνη,ηγεσία,ανθρώπινη επαφή,θα συνεχίσουν να έχουν ισχυρή παρουσία.
Οι γιατροί, οι ψυχολόγοι, οι εκπαιδευτικοί, οι κοινωνικοί λειτουργοί, οι καλλιτέχνες, οι δημοσιογράφοι, οι νοσηλευτές και οι επαγγελματίες που λαμβάνουν σύνθετες αποφάσεις δύσκολα θα αντικατασταθούν πλήρως.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να τους βοηθήσει. Δύσκολα όμως μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κατανόηση.
Η νέα δεξιότητα δεν είναι η γνώση αλλά η προσαρμογή
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο προσόν του εργαζομένου του μέλλοντος δεν θα είναι το πτυχίο ή ακόμη και η εξειδίκευση.
Θα είναι η ικανότητα συνεχούς μάθησης.
Ο κόσμος αλλάζει με τόσο γρήγορους ρυθμούς ώστε πολλές από τις σημερινές γνώσεις ενδέχεται να θεωρούνται ξεπερασμένες μέσα σε λίγα χρόνια.
Η λεγόμενη «δια βίου μάθηση» μετατρέπεται πλέον από επιλογή σε αναγκαιότητα.
Οι εργαζόμενοι που θα επενδύσουν στην τεχνολογική κατάρτιση, στην κριτική σκέψη και στις ανθρώπινες δεξιότητες θα έχουν σημαντικό πλεονέκτημα.
Η μεγάλη πρόκληση για τις κοινωνίες.Η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά μόνο την απώλεια θέσεων εργασίας.
Αφορά την ταχύτητα της μετάβασης.
Αν οι κοινωνίες δεν επενδύσουν έγκαιρα στην εκπαίδευση, στην επανεκπαίδευση και στην προσαρμογή του εργατικού δυναμικού, οι κοινωνικές ανισότητες ενδέχεται να διευρυνθούν.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αυξήσει τον πλούτο και την παραγωγικότητα σε πρωτοφανή επίπεδα. Το ζητούμενο είναι αν τα οφέλη αυτά θα διανεμηθούν δίκαια.
Το μέλλον ανήκει στους ανθρώπους που θα συνεργαστούν με τις μηχανές
Η πιο διαδεδομένη παρανόηση είναι ότι η μάχη του μέλλοντος θα είναι άνθρωπος εναντίον μηχανής.
Στην πραγματικότητα, το μέλλον φαίνεται να ανήκει σε όσους θα μάθουν να συνεργάζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Όπως ο υπολογιστής δεν εξαφάνισε τον άνθρωπο αλλά άλλαξε τον τρόπο που εργάζεται, έτσι και η AI δεν έρχεται για να καταργήσει τον ανθρώπινο παράγοντα. Έρχεται για να τον μετασχηματίσει.
Η ερώτηση λοιπόν δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει τον κόσμο της εργασίας.
Το κάνει ήδη.
Η πραγματική ερώτηση είναι ποιοι θα είναι έτοιμοι να αλλάξουν μαζί της. Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει τους νικητές και τους χαμένους της νέας ψηφιακής εποχής.