Σύμφωνα με την Έκθεση Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο εμπόριο, τον τουρισμό και την αγορά ακινήτων παραμένουν οι πιο εκτεθειμένες σε εξωτερικούς κραδασμούς. Οι συγκεκριμένοι τομείς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή ζήτηση, τις τουριστικές ροές, το κόστος ενέργειας και το γενικότερο οικονομικό κλίμα στις αγορές του εξωτερικού.
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι
Η Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι μια νέα επιδείνωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή ή περαιτέρω γεωπολιτικές αναταράξεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν άμεσα τον τουρισμό, τις επενδύσεις και την καταναλωτική εμπιστοσύνη. Παράλληλα, πιθανή άνοδος των τιμών της ενέργειας και νέες δυσλειτουργίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες θα επιβάρυναν σημαντικά το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.
Οι επιχειρήσεις των συγκεκριμένων κλάδων εξακολουθούν να διατηρούν υψηλότερο δανεισμό και περιορισμένα ταμειακά διαθέσιμα σε σύγκριση με άλλους τομείς της οικονομίας, γεγονός που τις καθιστά περισσότερο ευάλωτες σε περίπτωση επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών.
Οι κλάδοι που εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα
Στον αντίποδα, η έκθεση καταγράφει σημαντικά ισχυρότερη εικόνα στους τομείς της πληροφορικής και των επικοινωνιών, των επαγγελματικών και επιστημονικών υπηρεσιών, αλλά και των μεταφορών και της αποθήκευσης.
Οι επιχειρήσεις αυτών των δραστηριοτήτων διαθέτουν χαμηλότερα επίπεδα δανεισμού, μεγαλύτερη ρευστότητα και καλύτερη δυνατότητα απορρόφησης εξωτερικών οικονομικών κραδασμών, γεγονός που τις καθιστά περισσότερο ανθεκτικές σε περιόδους αβεβαιότητας.
Ρεκόρ νέου δανεισμού
Παρά το αβέβαιο διεθνές περιβάλλον, η χρηματοδότηση της οικονομίας συνέχισε να ενισχύεται.
Το 2025 ο νέος τραπεζικός δανεισμός προς τις επιχειρήσεις ανήλθε στα 3 δισεκατομμύρια ευρώ, καταγράφοντας ιστορικό υψηλό, ενώ ο νέος δανεισμός προς τα νοικοκυριά διαμορφώθηκε στα 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η Κεντρική Τράπεζα επισημαίνει ότι η αύξηση αυτή πραγματοποιήθηκε χωρίς χαλάρωση των τραπεζικών κριτηρίων, καθώς τα πιστωτικά ιδρύματα συνέχισαν να αξιολογούν αυστηρά τη δυνατότητα αποπληρωμής των δανειοληπτών, περιορίζοντας τον κίνδυνο δημιουργίας νέων μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Προβληματισμός για τα νοικοκυριά
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος.
Παρότι η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή και οι μισθοί συνέχισαν να αυξάνονται, η βελτίωση δεν ήταν ίδια για όλους. Τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα κατέγραψαν αισθητά μικρότερη αύξηση απολαβών σε σχέση με τα υψηλότερα, γεγονός που περιορίζει την οικονομική τους ανθεκτικότητα απέναντι στην ακρίβεια και στις αυξήσεις του κόστους ζωής.
Την ίδια στιγμή, η επιδείνωση των γεωπολιτικών εξελίξεων έχει ενισχύσει την αβεβαιότητα των νοικοκυριών για την πορεία της οικονομίας, με την Κεντρική Τράπεζα να προειδοποιεί ότι ενδεχόμενη νέα άνοδος του πληθωρισμού ή του κόστους δανεισμού θα επηρεάσει κυρίως όσους διαθέτουν υψηλό δανεισμό ή περιορισμένη αποταμίευση.
Οι καταθέσεις λειτουργούν ως «ασπίδα»
Θετική εξέλιξη αποτελεί η περαιτέρω ενίσχυση των τραπεζικών καταθέσεων.
Οι καταθέσεις των επιχειρήσεων αυξήθηκαν κατά 17,5%, καταγράφοντας τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό των τελευταίων ετών, ενώ οι καταθέσεις των νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά 6,2%.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σημαντικό απόθεμα ρευστότητας για τον ιδιωτικό τομέα και ενισχύει την ανθεκτικότητα της κυπριακής οικονομίας απέναντι σε ενδεχόμενες νέες κρίσεις.
Η μεγάλη πρόκληση παραμένει η διεθνής αβεβαιότητα
Παρά τα θετικά στοιχεία, η Κεντρική Τράπεζα υπογραμμίζει ότι οι εξωτερικοί κίνδυνοι εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα αβεβαιότητας.
Η πορεία των τιμών της ενέργειας, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι εξελίξεις στο διεθνές εμπόριο και η οικονομική επιβράδυνση σε βασικούς εμπορικούς εταίρους της Κύπρου ενδέχεται να επηρεάσουν τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά τους επόμενους μήνες.
Το συμπέρασμα της έκθεσης είναι σαφές: η κυπριακή οικονομία παρουσιάζει σήμερα ισχυρότερες αντοχές σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, ωστόσο οι κίνδυνοι δεν έχουν εκλείψει. Η διατήρηση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη του διεθνούς περιβάλλοντος και την ικανότητα επιχειρήσεων, τραπεζών και πολιτείας να προσαρμοστούν έγκαιρα στις νέες προκλήσεις.