Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν αποτελούν απλώς ένα ιστορικό γεγονός. Είναι μια ανοιχτή πληγή. Μια υπενθύμιση πως ο διχασμός, ο φανατισμός και η προδοσία μπορούν να γκρεμίσουν μέσα σε λίγες ώρες ό,τι ένας λαός χτίζει επί δεκαετίες.
Η 15η Ιουλίου 1974 είναι μία από αυτές τις ημερομηνίες.
Πριν από 52 χρόνια, η Κύπρος βυθίστηκε στο σκοτάδι. Το πραξικόπημα που οργανώθηκε από τη στρατιωτική χούντα των Αθηνών και εκτελέστηκε από την ΕΟΚΑ Β', ανέτρεψε τον εκλεγμένο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, οδηγώντας τη χώρα σε εμφύλια σύγκρουση και ανοίγοντας, λίγες μόλις ημέρες αργότερα, την κερκόπορτα για την τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου.
Η μέρα που οι Κύπριοι στράφηκαν ο ένας εναντίον του άλλου
Τα άρματα μάχης βγήκαν στους δρόμους της Λευκωσίας, το Προεδρικό Μέγαρο δέχθηκε σφοδρή επίθεση και η πρωτεύουσα μετατράπηκε σε πεδίο μάχης.
Αδέλφια βρέθηκαν αντιμέτωπα. Συμπολίτες πολέμησαν συμπολίτες. Νεκροί, τραυματίες, αγνοούμενοι και οικογένειες που διαλύθηκαν αποτέλεσαν το τραγικό τίμημα ενός πραξικοπήματος που δεν υπηρέτησε ποτέ τα συμφέροντα της Κύπρου.
Οι πληγές εκείνων των ημερών παραμένουν ακόμη ανοικτές.
Η προδοσία που πλήρωσε ένας ολόκληρος λαός
Μόλις πέντε ημέρες μετά το πραξικόπημα, η Τουρκία επικαλέστηκε τα γεγονότα ως πρόσχημα για να εξαπολύσει την επιχείρηση «Αττίλας».
Η εισβολή του 1974 οδήγησε στην κατοχή του 37% της κυπριακής γης, σε εκατοντάδες νεκρούς και αγνοουμένους, σε περισσότερους από 170.000 πρόσφυγες και στον βίαιο ξεριζωμό χιλιάδων ανθρώπων από τις πατρογονικές τους εστίες.
Η Κύπρος εξακολουθεί μέχρι σήμερα να ζει τις συνέπειες εκείνης της τραγωδίας.
Η ιστορία δεν γράφεται με συνθήματα
Περισσότερο από μισό αιώνα μετά, η 15η Ιουλίου δεν προσφέρεται για διχαστικές κραυγές ούτε για μικροπολιτικές σκοπιμότητες.
Αποτελεί ημέρα περισυλλογής και ιστορικής αυτογνωσίας.
Γιατί η μεγαλύτερη απειλή για έναν λαό δεν προέρχεται πάντοτε από έναν εξωτερικό εχθρό. Πολλές φορές γεννιέται από τον ίδιο τον διχασμό, την αλαζονεία και την αδυναμία να διδαχθεί από τα λάθη του.
Το χρέος της μνήμης
Οι νεότερες γενιές δεν έζησαν το πραξικόπημα ούτε την εισβολή. Έχουν όμως χρέος να γνωρίζουν την ιστορία χωρίς παραχαράξεις, χωρίς σκοπιμότητες και χωρίς λήθη.
Η μνήμη δεν είναι εκδίκηση.
Είναι ευθύνη.
Είναι η ασπίδα απέναντι στην επανάληψη των ίδιων τραγικών λαθών.
Η Κύπρος εξακολουθεί να αναζητά δικαίωση, ειρήνη και επανένωση.
Και κάθε 15η Ιουλίου υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο πως όταν ένας λαός διχάζεται, η ιστορία γράφεται με αίμα.
Για να μην ξεχάσουμε ποτέ.
Για να μην επιτρέψουμε ποτέ ξανά η προδοσία να γίνει η αφορμή για μια εθνική τραγωδία.