Το Ευρωκοινοβούλιο απαιτεί δικαιοσύνη για τις γυναίκες της Κύπρου που βιάστηκαν το 1974 – Η Ευρώπη σπάει τη σιωπή 52 χρόνων

 

Γράφει η Λουκία Πική 

Εκπαιδευτικός/Θεατρολόγος/Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Μέλος της Σοσιαλιστικής Γυναικείας Κίνησης

 

 

 

 

Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή του 1974, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προχωρεί σε μια ιστορική πολιτική και ηθική παρέμβαση, φέρνοντας στο επίκεντρο τις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου που υπέστησαν βιασμούς, βασανιστήρια και κάθε μορφής σεξουαλική βία από τις τουρκικές κατοχικές δυνάμεις.

 

Η συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο δεν αποτέλεσε απλώς ακόμη μία αναφορά στα γεγονότα του 1974. Για πρώτη φορά, η Ευρώπη επιχειρεί να αποδώσει θεσμικά τη διάσταση που για δεκαετίες έμεινε στο περιθώριο της ιστορίας: τις γυναίκες που έζησαν τον πόλεμο μέσα από τη σεξουαλική κακοποίηση, τον εξευτελισμό και τη σιωπή.

 

 

Η εισηγήτρια του ψηφίσματος, ευρωβουλευτής Ελεονώρα Μελέτη, μίλησε για γυναίκες που συνάντησαν αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο και βρήκαν το θάρρος να μιλήσουν για πρώτη φορά ύστερα από μισό αιώνα.

 

Γυναίκες που κράτησαν τον πόνο τους κρυφό, όχι επειδή ξέχασαν, αλλά επειδή η κοινωνία τούς επέβαλε τη σιωπή. Ο φόβος, η ντροπή, το κοινωνικό στίγμα και η περιθωριοποίηση τις οδήγησαν να κουβαλούν το τραύμα επί δεκαετίες.

 

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιχειρεί σήμερα να αναγνωρίσει αυτή τη σιωπηλή ιστορία ως κομμάτι της συλλογικής ευρωπαϊκής μνήμης.

 

 

Κεντρικό μήνυμα της συζήτησης αποτέλεσε η ανάγκη να αναγνωριστεί ο βιασμός ως έγκλημα πολέμου και εργαλείο στρατιωτικής βίας.

 

Οι ευρωβουλευτές υπογράμμισαν ότι η σεξουαλική βία δεν αποτελεί «παράπλευρη συνέπεια» μιας σύγκρουσης, αλλά χρησιμοποιείται διαχρονικά ως μέσο τρομοκράτησης πληθυσμών, διάλυσης οικογενειών και επιβολής εξουσίας.

 

Η υπόθεση της Κύπρου εντάσσεται πλέον στο ίδιο διεθνές πλαίσιο με αντίστοιχα εγκλήματα που έχουν καταγραφεί στη Βοσνία, τη Ρουάντα, την Ουκρανία, το Σουδάν και άλλες εμπόλεμες περιοχές.

 

 

Το ψήφισμα ζητά:

 

επίσημη αναγνώριση των θυμάτων ως θυμάτων εγκλημάτων πολέμου,

αναγνώριση της σεξουαλικής βίας ως όπλου πολέμου,

ουσιαστική στήριξη των επιζωσών,

διατήρηση της ιστορικής μνήμης,

διερεύνηση των εγκλημάτων και απόδοση ευθυνών,

καθώς και αποκατάσταση των θυμάτων μέσα από θεσμικές διαδικασίες.

 

Το μήνυμα που κυριάρχησε ήταν σαφές:

 

χωρίς δικαιοσύνη δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική συμφιλίωση.

 

 

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν οι παρεμβάσεις ευρωβουλευτών από διαφορετικές πολιτικές ομάδες, οι οποίοι υπογράμμισαν ότι η ατιμωρησία αποτελεί τον μεγαλύτερο σύμμαχο της έμφυλης βίας σε καιρό πολέμου.

 

Όπως επισημάνθηκε χαρακτηριστικά στην Ολομέλεια, όταν εγκλήματα αυτού του είδους παραμένουν ατιμώρητα, δημιουργείται το έδαφος ώστε να επαναλαμβάνονται σε κάθε νέα ένοπλη σύγκρουση.

 

Η Κύπρος, τονίστηκε, δεν αποτελεί μια ξεχασμένη ιστορική εξαίρεση, αλλά μια υπενθύμιση ότι η διεθνής κοινότητα οφείλει να αντιμετωπίζει με την ίδια αποφασιστικότητα κάθε μορφή σεξουαλικής βίας, ανεξαρτήτως τόπου ή χρόνου.

 

 

Παρά τις διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, η συντριπτική πλειοψηφία των παρεμβάσεων ανέδειξε μια κοινή αρχή:

 

ότι κάθε γυναίκα που υπήρξε θύμα πολέμου αξίζει αναγνώριση, στήριξη και δικαιοσύνη.

 

Στη συζήτηση έγινε επίσης αναφορά και σε εγκλήματα που διαπράχθηκαν εις βάρος Τουρκοκυπρίων, υπογραμμίζοντας ότι η καταδίκη της σεξουαλικής βίας δεν μπορεί να γνωρίζει εθνικότητα, θρησκεία ή πολιτική ταυτότητα.

 

 

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιχειρεί να μετατρέψει μια ξεχασμένη πτυχή της κυπριακής τραγωδίας σε ευρωπαϊκή υπόθεση.

 

Η αναγνώριση των γυναικών της Κύπρου δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αποτελεί μήνυμα προς κάθε σύγχρονη πολεμική σύγκρουση ότι τα εγκλήματα σεξουαλικής βίας δεν παραγράφονται, δεν ξεχνιούνται και δεν μπορούν να μένουν χωρίς λογοδοσία.