Πενήντα δύο χρόνια μετά, η εικόνα παραμένει αμείλικτη: ένα μεγάλο μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τουρκική κατοχή. Στις 14 Αυγούστου 1974 ξεκίνησε ο «Αττίλας ΙΙ», λίγες μόλις ώρες μετά την κατάρρευση των συνομιλιών της Γενεύης. Μέχρι την ολοκλήρωση των επιχειρήσεων, περίπου το 36%-37% του κυπριακού εδάφους είχε περάσει υπό τον έλεγχο του τουρκικού στρατού.
Τα τουρκικά στρατεύματα κινήθηκαν προς την Αμμόχωστο και τη Μόρφου, ενώ η Εθνική Φρουρά, αντιμέτωπη με αριθμητικά και επιχειρησιακά υπέρτερες δυνάμεις και αεροπορική υποστήριξη, υποχώρησε. Η κατάληψη του Πενταδακτύλου, της Μεσαορίας, της Καρπασίας, της Μόρφου και της Αμμοχώστου δημιούργησε τα τετελεσμένα που εξακολουθούν να καθορίζουν την Κύπρο μέχρι σήμερα.
Μια πατρίδα χωρισμένη στα δύο
Πίσω από το ποσοστό του 37% δεν υπάρχουν αριθμοί. Υπάρχουν άνθρωποι.
Υπάρχουν οι νεκροί, οι αγνοούμενοι, οι πρόσφυγες, οι οικογένειες που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και οι γενιές Κυπρίων που μεγάλωσαν με την προσφυγιά, τη μνήμη και την προσμονή της επιστροφής.
Η τουρκική εισβολή και κατοχή προκάλεσαν τον εκτοπισμό περίπου 150.000 Ελληνοκυπρίων, ενώ χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται.
52 χρόνια μετά, η κατοχή παραμένει
Κι εδώ βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα της σημερινής ημέρας:
Τι κάναμε όλα αυτά τα χρόνια για να ανατρέψουμε τα κατοχικά τετελεσμένα;
Η Κύπρος είναι σήμερα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι όμως, ένα σημαντικό τμήμα του εδάφους της εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή.
Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ παραμένουν. Οι αποφάσεις της διεθνούς κοινότητας παραμένουν. Η κατοχή, όμως, επίσης παραμένει.
Και αυτό είναι ίσως το πιο σκληρό μήνυμα της 14ης Αυγούστου.
Η μνήμη δεν είναι τελετουργία
Η επέτειος δεν μπορεί να περιορίζεται σε στεφάνια, δηλώσεις και επετειακούς λόγους.
Η μνήμη έχει αξία μόνο όταν μετατρέπεται σε πολιτική ευθύνη.
Να θυμόμαστε γιατί χάσαμε. Να θυμόμαστε ποιοι πολέμησαν. Να θυμόμαστε ποιοι ξεριζώθηκαν. Και κυρίως να θυμόμαστε ότι η κατοχή δεν είναι «κανονικότητα» και η διχοτόμηση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή ως τελική λύση.
Η Κύπρος δεν μπορεί να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι η μισή πατρίδα είναι αρκετή.
Πενήντα δύο χρόνια μετά, το χρέος απέναντι στους νεκρούς, στους πρόσφυγες, στους αγνοούμενους και στις επόμενες γενιές παραμένει ζωντανό:
Δεν ξεχνάμε. Δεν παραιτούμαστε. Δεν νομιμοποιούμε τα τετελεσμένα της εισβολής.
Γιατί η ιστορία δεν τελείωσε στις 16 Αυγούστου 1974.
Συνεχίζεται μέχρι την ημέρα που ολόκληρη η Κύπρος θα είναι ελεύθερη